Workshops ‘Steden en Burgers’ op 24 en 25 september 2020

Workshops ‘Steden en Burgers’ op 24 en 25 september 2020

Op donderdag 24 en vrijdag 25 september hebben de workshops ‘Steden en Burgers in de Lage Landen 1050 – 1700’ aan de Universiteit Utrecht plaatsgevonden. 

Prof. dr. Maarten Prak heeft de drie deelvragen van de Historische Context inhoudelijk toegelicht. Allereerst ging hij per deelvraag in op de urbanisatie in die periode en de economische-, en staatkundige context. Daarna gaf Maarten voorbeelden van verschillende stadsbesturen en burgerlijke organisaties. Tot slot behandelde hij de kenmerkende aspecten die passen bij deze Historische Context.

Onder leiding van vakdidacticus Hanneke Tuithof hebben de deelnemers geoefend met werkvormen en zijn ideeën uitgewisseld over de didactische aanpak van deze Historische Context. Hieronder een opsomming van enkele interessante opmerkingen uit de nabespreking van de mysterie ‘Dood van baljuw Jan’ gemaakt door Ruben van Riel. Hierbij staan ook nog enkele opmerkingen en tips uit de workshop van vorig jaar.

  • Er is niet één schuldige, elke schuldige heeft zijn of motieven. Het is bedoeld om te laten zien dat je uit bronnen meerdere perspectieven kunt halen.
  • In deze mysteriewerkvorm worden veel bronnen aangeboden. Hier kun je een selectie in maken. Sommigen bronnen zijn ook goed bruikbaar voor (oefen) examenvragen.
  • Voor variatie: organogram of tekening of tijdbalk door leerlingen laten maken bij de mysterie en dit in de opdrachten opnemen.
  • Voor variatie: kies als docent drie personen uit en verdeel die over de leerlingen en laat hen beargumenteren waarom die persoon het is.
  • Voor variatie: leerlingen onderscheid laten maken in bronnen die achtergrond informatie geven en in bronnen die specifieke informatie over één persoon geven. Op deze manier leerlingen nog bewuster laten oefenen met het analyseren van bronnen.
  • Voor variatie: rechtbank werkvorm of een rollenspel.
  • Daag de leerlingen uit om zoveel mogelijk bronnen te gebruiken bij hun argumentatie.
  • Met deze bronnen kun je leerlingen laten proberen om machtsverhoudingen te laten ontrafelen. Welke groepen zijn er en hoe verhouden die zich tot elkaar?
  • Aantal beschrijvingen zijn qua taalniveau best pittig, als docent kun je zelf bepalen wat haalbaar is voor jouw leerlingen.
  • Deze werkvorm over meerdere lessen verspreiden.
  • Deze werkvorm zou ook bruikbaar kunnen zijn. Dan zou je de opdracht flink moeten inkorten. Het verschil in taalniveau zit tussen de even en oneven nummers.
  • Door een van de deelnemers werd aan de Maarten Prak de vraag gesteld wat er zou gebeuren bij veroordeling van de dader. Maarten heeft uitgelegd dat de dader waarschijnlijk naar een koninklijke rechtbank had moeten gaan omdat zulke zware zaken vaak niet lokaal mochten of konden opgelost worden. De dader zou in ieder geval de doodstraf krijgen.

Suggesties uit de nabespreking van de Ranking the Cities opdracht gemaakt door Ruben van Riel:

  • Normaal gesproken laat je leerlingen in tweetallen/groepjes samenwerken.
  • Het denken over abstracte termen wordt door deze opdracht enorm gestimuleerd. Wat zijn privileges? Wat is macht?
  • Tip: geef leerlingen al de tip dat ze soms in Wikipedia moeten doorklikken om meer informatie te zoeken.
  • Tip: als je leerlingen hebt die goed zijn in Engels, laat ze ook zoeken op Engelstalige Wikipedia.
  • Er zit regelmatig verschil in terminologie tussen Vlaamse en Nederlandse steden.
  • Maarten Prak geeft aan dat de uitkomst waarschijnlijk is dat je appels en peren aan het vergelijken bent. Dat is volgens Maarten een prima uitkomst. Laat leerlingen daar over nadenken en daar zelf achter komen.
  • Suggestie: de thema’s per stad gaan ranken in plaats van de steden tegen elkaar. Of kies voor een battle tussen twee of drie steden.
  • Suggestie: zelf informatie selecteren uit de Wikipedia pagina’s zodat de leerlingen dat niet zelf hoeven te zoeken tijdens de opdracht. Afhankelijk van je (les)doel.

De werkvorm ‘Ranking the Cities’ gaat Ruben van Riel nog bewerken en deze komt later op de websites: www.uu.nl/geschiedenisendidactiek + www.uu.nl/nascholinggeschiedenis te staan.

We hebben niet meer gesleuteld aan de mysteriewerkvorm van Ruben van Riel, maar de deelnemers gaan dat misschien nog wel doen. Bijgestelde versies zouden wij graag ontvangen! Docenten kunnen ze mailen naar: h.tuithof@uu.nl. Dit materiaal komt vervolgens weer in de database van www.uu.nl/geschiedenisendidactiek te staan.

Tijdens de workshop is er ook kort gesproken over het maken van (oefen)examenvragen. Voor de HAVO staan er inmiddels voorbeelden van oefenvragen online. Kijk op: https://www.examenblad.nl/examen/geschiedenis-havo-4/2021/havo?topparent=vg41h1h4i9qd. In de nieuwsbrief die we aan het netwerk sturen staan tips van de examenmaakster over het maken van examenvragen. Deze nieuwsbrief is online terug te lezen via:  https://geschiedenisendidactiek.wp.hum.uu.nl/nieuwsbrief-vraag-naar-proefexamens-en-examenvragen-maken-23-05-2020/.  Tot slot hebben we op de nascholingswebsite ook een pagina gemaakt met tips en informatie over het examen: www.uu.nl/nascholinggeschiedenis.

Hier kunt u het materiaal uit de workshop downloaden: 

Op de website staan de volgende bestanden voor uw klaar: